Nhận diện giá trị bản sắc văn hóa trong không gian kiến trúc nhà ở dân tộc Tày tại Lào Cai

Tóm tắt

 Hiện nay, quá trình phát triển đô thị hóa, kinh tế - xã hội và hiện đại hóa nông thôn đang làm mất dần các ngôi nhà ở truyền thống dân tộc Tày tại Lào Cai, một cộng đồng còn lưu giữ nhiều đặc trưng văn hóa của khu vực miền núi phía Bắc. Do đó, việc nhận diện và định hướng phát huy các giá trị bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc nhà ở đang trở thành yêu cầu cấp thiết phát triển bền vững. Nghiên cứu tập trung vào nhận diện các giá trị bản sắc văn hóa trong không gian kiến trúc nhà ở của người dân tộc Tày tại Lào Cai và đề xuất định hướng phát huy giá trị này trong phát triển kiến trúc nhà ở. Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng gồm tổng hợp tài liệu; khảo sát thực địa; phân tích, đánh giá; so sánh, đối chiếu nhằm đánh giá các yếu tố cấu thành không gian kiến trúc nhà ở từ quy mô bản, làng, khuôn viên đến kiến trúc nhà ở. Kết quả nghiên cứu đã nhận diện được hệ thống giá trị bản sắc văn hóa truyền thống và đề xuất 06 định hướng phát huy giá trị bản sắc văn hóa trong phát triển kiến trúc nhà ở. Điểm mới của nghiên cứu là nhận diện được hệ thống giá trị bản sắc văn hóa gắn với không gian kiến trúc nhà ở của người Tày gồm hai nhóm: giá trị vật thể được thể hiện qua cấu trúc không gian bản, không gian khuôn viên, không gian chức năng nhà ở, hình thức kiến trúc, vật liệu và phương thức xây dựng truyền thống; giá trị phi vật thể thể hiện qua không gian văn hóa lễ hội, tín ngưỡng, tâm linh và quá trình truyền dạy tri thức bản địa trong xây dựng nhà ở.