Bảo tồn thích ứng các di sản kiến trúc, kinh nghiệm quốc tế và khả năng áp dụng tại Việt Nam

Tóm tắt

 Trong bối cảnh hiện nay, di sản kiến trúc đang đối mặt với nhiều thách thức trước áp lực phát triển. Cách tiếp cận bảo tồn nguyên trạng ngày càng bộc lộ hạn chế khi dễ làm “đóng băng” di sản và biến bảo tồn thành gánh nặng cho xã hội. Vì vậy, xu hướng quốc tế chuyển sang bảo tồn thích ứng, coi di sản không chỉ là ký ức quá khứ mà còn là nguồn lực hiện tại, có khả năng tái sử dụng linh hoạt để phục vụ cộng đồng và phát triển bền vững. Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu tại
bàn, so sánh kinh nghiệm quốc tế và đánh giá theo ma trận 08 tiêu chí để phân tích các trường hợp điển hình. Kết quả cho thấy, các dự án quốc tế đạt điểm cao và cân bằng ở hầu hết các tiêu chí, đặc biệt là quản lý-vận hành và lan tỏa giá trị. Các ví dụ ở Việt Nam tuy sáng tạo nhưng hạn chế về bền vững môi trường, công năng dài hạn và gắn kết cộng đồng. Nghiên cứu gợi ý lộ trình áp dụng 06 bước cho bối cảnh Việt Nam, mở ra cơ hội dung hòa giữa bảo tồn và phát triển bền vững.