Xây dựng mô hình và thang đo nghiên cứu hành vi di chuyển xanh của sinh viên trong bối cảnh chuyển đổi số

Tóm tắt

Giao thông đô thị hiện là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính chủ yếu tại Việt Nam, với xe máy chiếm vị trí áp đảo trong cơ cấu phương tiện tại Hà Nội. Trong bối cảnh đó, sinh viên đại học — nhóm có lịch trình di chuyển tương đối ổn định, tần suất cao và năng lực tiếp cận công nghệ vượt trội — nổi lên như một đối tượng chính sách quan trọng trong quá trình chuyển đổi sang di chuyển bền vững. Tuy vậy, các nghiên cứu hiện hành vẫn chưa hình thành được một khung phân tích tích hợp, đủ sức phản ánh đồng thời các chiều cạnh tâm lý hành vi, nhận thức môi trường, ứng dụng công nghệ số và thói quen di chuyển đặc trưng trong thời đại số hóa. Bài báo đề xuất mô hình nghiên cứu mở rộng từ Lý thuyết Hành vi có Kế hoạch (TPB, Ajzen, 1991), bổ sung ba cấu trúc: nhận thức môi trường (EA), nhận thức tính hữu ích của công nghệ số (PU) và thói quen sử dụng xe máy (HAB). Mô hình gồm tám cấu trúc đo lường với bảy giả thuyết (H1–H7), được xây dựng trong bối cảnh tham chiếu là sinh viên Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội (HAU). Hệ thang đo gồm 29 biến quan sát theo thang Likert 7 mức, kế thừa và điều chỉnh từ các nguồn quốc tế đã kiểm chứng. Đóng góp cốt lõi là cung cấp khung lý thuyết và bộ công cụ đo lường có căn cứ khoa học vững chắc, phù hợp đặc thù ngành kiến trúc và hạ tầng giao thông đô thị Hà Nội, làm tiền đề cho khảo sát thực nghiệm và hoạch định chính sách giao thông xanh trong môi trường đại học.